Noord-Brabant betrekt burgers bij het realiseren van natuur

KplusV voert tussentijdse evaluatie uit

KPLUSV onderzoekt

19/09/2017

Na de bezuinigingen van Kabinet Rutte I op natuurontwikkeling en de decentralisatie van natuurbeleid, sloeg de provincie Noord-Brabant in 2012 een nieuwe koers voor het natuurbeleid in. Deze werd vastgelegd in de beleidsnota Brabant Uitnodigend Groen (BrUG). KplusV voerde halverwege de looptijd van deze nota een tussenevaluatie uit.

Over Nota Brabant Uitnodigend Groen (BrUG)
Natuur en landschap hebben een waarde op zich. Het hoofddoel van de beleidsnota BrUG en ambitie van de provincie is natuur en landschap vanuit deze intrinsieke waarde te beschermen en ten goede te laten komen aan alle Brabanders. Vier pijlers vormen de kern van de nota:

  1. Realiseren van een robuust netwerk van natuurgebieden (voorheen de ecologische hoofdstructuur), inclusief verbindingen tussen die gebieden.
  2. Behoud van biodiversiteit Brabant-breed, van stad tot land.
  3. Een Brabants mozaïek van landschappen met regionale identiteiten gericht op een goed leef- en vestigingsklimaat.
  4. Verankering van natuur en landschap in de samenleving, in samenhang met economische, sociale en culturele ontwikkelingen in een ruimtelijke context.

De provincie is ambitieus wat betreft de eerste pijler. Met maatschappelijke partijen zoals natuurorganisaties, landbouworganisaties en waterschappen is afgesproken het natuurnetwerk niet te beperken, zoals het Rijk in 2011 beoogde, maar in zijn oorspronkelijk omvang te realiseren en wel uiterlijk in 2027. De provincie stelde hiertoe een  investeringsfonds beschikbaar: het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB). Deze pijler is qua financiële omvang, inzet van ambtelijke capaciteit en interactie met maatschappelijke partijen veruit het grootst van de vier pijlers. Realisatie van het netwerk is een belangrijke voorwaarde voor versterking van de biodiversiteit in de provincie.

Van zelf doen en reguleren, naar samenwerken met maatschappelijke partners
Kern van de nieuwe koers is dat de provincie meer initiatief tot natuurontwikkeling bij de maatschappelijke partners wil stimuleren. Dit houdt in dat de provincie initiatieven tot verwerving en inrichting van nieuwe natuur financieel ondersteunt vanuit het GOB. Naast een bijdrage uit het fonds moeten initiatiefnemers ook zelf middelen en capaciteit inzetten. De provincie doet een stap opzij en wil het accent van haar werk verleggen van zelf doen en reguleren, naar samenwerken en reageren op initiatieven uit de samenleving.

Bevindingen evaluatie
Het evaluatieonderzoek uitgevoerd door KplusV richtte zich op doelbereiking, effectiviteit en efficiency en op de rolverandering van de provinciale overheid. Enkele bevindingen uit het onderzoek zijn de volgende.

  • BrUG heeft eraan bijgedragen dat het natuurbeleid van een naar binnen gericht overheidsbeleid met een beperkt aantal organisaties op het vlak van natuur en landschap als stakeholders, is geworden tot een breder bekend beleid, waaraan ook gemeenten, groepen burgers en het bedrijfsleven willen bijdragen
  • De initiatieven om het natuurnetwerk te realiseren zijn nog beperkt. Er komt daarvoor te weinig landbouwgrond beschikbaar. Het onderzoek signaleert dat er een spanning zit tussen het stellen van concrete doelen met termijnen en het aan maatschappelijke organisaties overlaten van het initiatief tot beleidsuitvoering.
  • De biodiversiteit neemt lokaal toe daar waar inrichtingsmaatregelen worden genomen. Maar er is nog nauwelijks vooruitgang in de biodiversiteit in Brabant. Milieu- en watercondities zijn belangrijke verstorende factoren in de relatie tussen inrichtingsmaatregelen en ontwikkeling van biodiversiteit. De kwaliteit van die condities staat nog steeds onder druk als gevolg van onder meer de agrarische bedrijvigheid.
  • De natuurdoelen die de provincie heeft gesteld kunnen niet door het natuurbeleid uit BrUG alleen worden gerealiseerd, maar zijn mede afhankelijk van ander beleid, zoals het waterbeleid, het agrarisch beleid en het economisch beleid.
  • Voor de pijler landschap is geen specifiek beleid ontwikkeld in BrUG. De ontwikkeling van het groene, niet-agrarische landschap in Noord-Brabant is resultante van  uitbreiding en inrichting van het Brabants natuurnetwerk. Landschap is wel belangrijk voor het natuurbeleid. Natuur wordt door brede groepen burgers beleefd via het landschap.
  • De andere rol die de provincie heeft opgepakt door meer ruimte te laten aan initiatiefnemers, wordt positief gewaardeerd door de stakeholders. Wel is er behoefte aan dat de provinciale overheid duidelijke kaders blijft stellen, en in dat licht intern afgestemd en consistent blijft handelen. De provincie moet actief initiatieven blijven nemen voor realisatie van natuur en landgebruik blijven reguleren om schadelijke effecten voor de natuur te voorkomen.

Meer weten?
Als je meer wil weten over dit onderzoeksrapport en onderzoek naar het Brabants natuurbeleid, neem contact op met Henry Potman.

Ook een evaluatie laten uitvoeren?

dr. Henry Potman

06-27 08 55 04

Waar staat KplusV voor?

Samen met onze klanten creëren wij innovatieve oplossingen voor vraagstukken die er maatschappelijk en economisch toe doen. We initiëren, adviseren en realiseren. Altijd onafhankelijk, gedreven en inspirerend. Onze kracht schuilt daarbij in onze aanpak: een stevige mix van bedenken, verbinden en doen.