Wmo: ‘kanttekening’ bij de Kanteling

Veelgebruikt figuur zet op verkeerde been

In artikelen en gemeentelijke noties over de Kanteling binnen de Wmo wordt het ‘systeem’ van eigen kracht, sociaal netwerk en voorzieningen veelvuldig gevisualiseerd in een figuur. Door de vormgeving kan een verkeerd beeld ontstaan van deze kanteling.

De Kanteling binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) houdt in het kort in dat gemeenten afstappen van een standaard voorzieningenaanbod, maar kijken naar de daadwerkelijke behoefte van de cliënt. Welke belemmeringen heeft iemand als het gaat om zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving en welke voorzieningen zijn nodig om daar een oplossing voor te vinden. Had je eerder ‘recht op zorg’ ofwel het ‘recht op een voorziening’,  binnen de Wmo geldt het recht op compensatie ofwel ‘het recht op een oplossing’.

In essentie
Het essentiële verschil is dat gemeenten de cliëntvraag niet meer benaderen vanuit het beschikbare aanbod, maar vanuit de achterliggende ondersteuningsbehoefte van de cliënt. De gemeente kijkt samen met de cliënt eerst of deze in staat is om zelf tot een oplossing te komen, eventueel met hulp van zijn eigen sociale netwerk of met de inzet van eigen middelen. Lukt dit niet, dan zijn er algemene voorzieningen die alle inwoners zonder tussenkomst van de gemeente kunnen gebruiken. Pas als ook deze geen oplossing bieden, kan de gemeente een individuele voorziening verstrekken vanuit de Wmo. Altijd met als doel de zelfredzaamheid of deelname aan de samenleving te bevorderen.

 

 

 

 

 

 

 

Figuur schept verkeerd beeld
Bovenstaand figuur wordt in de meeste communicatie gebruikt om dit weer te geven. Door deze figuur lijkt het echter alsof er vanuit de Wmo een sluitend aanbod aan algemene en individuele voorzieningen beschikbaar wordt gesteld. Maar dit aanbod is in werkelijkheid kleiner en specifieker en zal selectiever worden ingezet. Dit aanbod biedt slechts op zeer specifieke onderdelen uitkomst. Daarmee moet de ruimte ontstaan om invulling te geven aan de bezuinigingen waar gemeenten mee worden geconfronteerd. Op de huishoudelijke hulp moet mogelijk 75 procent van het huidige budget worden bezuinigd en op de begeleiding/dagactiviteiten mogelijk 30 procent.

We willen u daarom de volgende figuren  meegeven die de situatie beter illustreren:

Primair is iedereen zelf verantwoordelijk voor het vinden van een oplossing. Hierin sta je nooit alleen: iedereen heeft in meer of mindere mate behoefte aan ondersteuning vanuit hun eigen omgeving. Dit samenspel met het sociale netwerk fluctueert gedurende iemands leven, bijvoorbeeld bij geboorte, ziekte of (tijdelijke) problemen, maar verschilt ook van persoon tot persoon. Sommige mensen zijn door hun beperkingen langdurig meer afhankelijk van hun netwerk dan anderen. Er vallen dan ‘gaten’ in wat iemand vanuit de eigen kracht nog kan organiseren.	Als de ondersteuningsbehoefte de eigen kracht overstijgt en ook het sociale netwerk niet voldoende oplossing kan bieden, dan zijn er algemene voorzieningen beschikbaar die een oplossing kunnen bieden. Gemeenten bieden in samenwerking met welzijnsinstellingen,  zorginstellingen en vrijwilligers-organisaties deze algemene voorzieningen. Ze zijn vanuit de optiek van de Wmo gericht op participatie en ondersteuning van de zelfredzaamheid.	Als de eigen kracht, het eigen sociaal netwerk en de inzet van algemene voorzieningen onvoldoende compensatie bieden, kunnen individuele voorzieningen worden verstrekt. Gezien de kosten zullen gemeenten hier terughoudend mee omgaan, maar weigeren zonder voorliggende compensatie-mogelijkheden mogen gemeenten niet.

Door de Kanteling in het kader van de Wmo zo te visualiseren, sluit de figuur beter aan bij de werkelijkheid en vervalt het beeld dat de gemeente voor alles een oplossing kan bieden. De gemeente biedt alleen een oplossing  als dat nodig is om in het licht van de zelfredzaamheid deelname aan de samenleving mogelijk te maken. Daar zullen zowel cliënten als aanbieders rekening mee moeten houden.

Meer weten?
Wilt u weten wat KplusV voor u kan betekenen als het gaat om de Wmo?  Neem gerust contact op met Femke van Bennekom of Piet van Zijl via tel. (026) 355 13 55.