Kwalitatief onderzoek

Hoe kunnen we als overheidsorganisatie inclusiever worden? Hoe beleven burgers de veiligheid in onze gemeente? Hoe zien MKB-bedrijven het vestigingsklimaat in onze provincie? Hoe ervaren innovatie ondernemers de financieringsregelingen van de overheid? Welke argumenten leven er bij diverse stakeholders omtrent het duurzaamheidsbeleid?

Bestuurders, beleidsmedewerkers en managers moeten antwoorden vinden op vele ingewikkelde vragen om de juiste beslissingen te kunnen nemen. De juiste beslissingen zijn veelal beslissingen die goed beargumenteerd zijn, op basis van gefundeerde kennis, zodat er ook draagvlak kan ontstaan. Organisatie- en beleidsonderzoek, in vele varianten, zijn daarbij een onmisbare steun.

Kwalitatieve en kwantitatieve methoden zijn de yin en yang van organisatie- en beleidsonderzoek: ze vullen elkaar aan. Bij kwalitatieve onderzoeksmethoden ontstaat een diepgaand en genuanceerd beeld van wat mensen zeggen, denken, voelen en doen. Indien een representatief beeld verkregen dient te worden, dan is kwantitatief onderzoek onmisbaar. De twee hoofdvormen van onderzoek worden in veel gevallen afwisselend ingezet: eerst kwalitatief en aansluitend kwantitatief en soms daarna weer kwalitatief onderzoek om een fenomeen verder uit te diepen. De twee vormen tezamen kunnen leiden tot een meer volledig beeld van de werkelijkheid. Deze combinatie wordt ook wel mixed methods onderzoek genoemd.

Kwalitatief (beleids)onderzoek

Beleid heeft veranderingen van gedrag tot doel. Of dit daadwerkelijk wordt bereikt is afhankelijk van factoren die door kwalitatief onderzoek goed onderzocht kunnen worden. Deze vorm van onderzoek geeft namelijk diepgaande informatie door in te gaan op de achterliggende motivaties, meningen, wensen en behoeftes van een bepaalde doelgroep. Er zijn verschillende varianten van kwalitatieve onderzoeksmethoden: documentenanalyse (analyseren van beleidsstukken), face-to-face diepte-interviews, focusgroepen, observaties, en experimenten. Het gaat altijd om een diepgaande analyse van wat mensen denken, voelen en doen. En hoe dat, desgewenst, bijgestuurd kan worden: veiliger, duurzamer, zuiniger en socialer gedrag.

KplusV-kwalitatief onderzoek gebruikt diverse kwalitatieve technieken voor diverse doelstellingen. Enkele voorbeelden zijn hieronder geschetst. In de downloadbare presentatie vind je nog dieper uitgewerkte methoden met voorbeelden en referenties.

Toepassingen van kwalitatief onderzoek

Met kwalitatief onderzoek ontdek je wat mensen rationeel en emotioneel beweegt en wat dit betekent voor je beleid. KplusV is de juiste partij om vanuit een onafhankelijke positie te evalueren of het beleid het gewenste effect heeft gehad. We gaan hiervoor via een diepte-interview of focusgroep in gesprek met de doelgroep. We onderzoeken hoe het is en op basis van onze expertise doen we aanbevelingen hoe het beter kan: een overzichtelijkere gemeentelijke website, begrijpelijker een uitkering aanvragen, inzicht in hoe schulden kunnen worden verholpen of hoe bedrijfsafval beter gescheiden kan worden. We maken hierbij gebruik van verschillende onderzoeksstrategieën, waaronder:

  • Actieonderzoek: hoe kunnen we samenwerken in wijkontwikkeling? Hoe kan onze organisatie meer clientgericht gaan werken? Actieonderzoek kenmerkt zich door een cyclisch proces van onderzoek en actie: opzetten, uitvoeren, evalueren en bijsturen. Het doel bij actieonderzoek is werkelijke verandering realiseren, samen met de mensen om wie het gaat.
  • Customer Journey-onderzoek: wat beleven burgers en bedrijven als ze gebruik maken van het aanbod/service van een organisatie? Kennen ze het aanbod en hoe kan het gebruik ervan laagdrempelig worden gemaakt? Hoe vertaal je de conclusies naar interne processen? Antwoorden op deze vragen kunnen worden achterhaald door middel van Customer Journey-onderzoek. Dit type onderzoek adresseert de procesmatige en ervaringsaspecten van een service vanuit het oogpunt van de klant. Het in kaart brengen van de klantreis, een wandeling in de schoenen van de klant, is hierbij een belangrijk onderdeel.
  • Draagvlak voor beleid: welke argumenten gebruiken voor- en tegenstanders en hoe liggen de verhoudingen in de doelgroep qua steun en weerstand? Bestuurders van een provincie, gemeente of bedrijf hebben vaak als voornemen om een ingrijpende verandering door te voeren. Draagvlakonderzoek wordt ingezet om te bepalen in hoeverre er draagvlak bestaat voor een bepaald beleidsvoorstel.
  • Design thinking workshops: hoe zorg je als gemeente dat je in contact blijft met burgers die diep in de schulden zitten? Welke rol kunnen bedrijven spelen in het verbeteren van scheiden en wellicht verminderen van afval? Bij het oplossen van deze complexe vraagstukken die worden gekenmerkt door onder andere diversiteit aan gebruikers, klanten en andere betrokkenen, kan design thinking een effectieve uitkomst bieden. Met de design thinking workshops wordt een beter inzicht verkregen in wat de gebruiker/klant daadwerkelijk wil. Op basis van deze inzichten ontwerpen we met de betrokkenen nieuwe diensten/producten.
  • World Café workshops: hoe verbeter je als provincie de informatievoorziening rondom energieloketten? Voor sommige vraagstukken is samenwerking essentieel. Onze World Cafe workshops bieden daartoe een uitkomst. Deze werkvorm brengt diverse stakeholders bij elkaar aan tafel zodat er vanuit verschillende invalshoeken wordt gekeken naar een bepaald fenomeen. De ‘World Café Methode’ is een effectief en flexibel format om met een grote groep een dialoog te organiseren.

Vertaling naar beleid

Onderzoek is een middel en geen doel. De investeringen zijn de moeite waard als de onderzoeksuitkomsten worden vertaald naar waar het beleid effectief is en op welke aspecten het beleid obstakels opwerpt t.a.v. het beoogde doel. We organiseren graag workshops met beleidsmakers om tot werkbare conclusies en aanbevelingen te komen.

Ervaren team kwalitatieve onderzoekers

Zeker bij kwalitatief onderzoek speelt de ervaring van de onderzoeker een grote rol. Wat hoort en ziet een onderzoeker op zowel rationele als emotionele niveaus? Welke rol speelt de context in de reacties van mensen? We hebben daarin bedreven onderzoekers in huis.

Meer weten? Neem contact op met één van onze specialisten.