ReTuna voorbeeld circulair ambachtscentrum

Revolutionair Zweeds warenhuis

Onze tips

14/04/2019

In een Zweeds provinciestadje staat een warenhuis met een bijzonder verhaal. ReTuna, zoals de naam luidt, verkoopt uitsluitend tweedehands producten. Daarmee is het een schoolvoorbeeld van hoe een circulair ambachtscentrum eruit kan zien. Wij zoomen in op de aspecten die ReTuna een succesvol onderdeel maken van een circulair ecosysteem.

1. Gemeentelijke visie

De gemeente Eskilstuna – waar voorheen de staalindustrie floreerde – kende een periode van de-industrialisatie, waardoor 10.000 mensen hun baan verloren. Tegelijkertijd beschouwde de gemeente deze periode juist als een kans om een nieuwe identiteit te ontwikkelen, waarmee afscheid kon worden genomen van het imago als vervuilende industriestad. De gemeente zette in op kennisontwikkeling op het gebied van duurzaamheid en circulariteit. Volgens het lokale bestuur vraagt het huidige tijdperk om een nieuwe visie op de economie. Vanuit deze innovatieve, circulaire visie is Eskilstuna inmiddels uitgegroeid tot één van de meest duurzame gemeenten ter wereld. Dit kwam onder meer tot stand door het bewerkstelligen van elektrisch openbaar vervoer, het verwarmen van huizen met nauwelijks CO2 uitstoot en een hoogwaardigere vorm van afvalverwerking. Onderdeel van deze nieuwe visie op afvalverwerking leidde in 2015 tot het opzetten van ReTuna.

2. Inzet op grondstofbesparing

ReTuna zet in op grondstofbesparing door bestaande producten opnieuw in de verkoop aan te bieden. Daarnaast worden producten die kapot of beschadigd zijn gerepareerd en worden niet verkoopbare materialen en producten ge-upcycled zodat ze wel weer verkocht kunnen worden. Hier werken vijftien verschillende ondernemingen met elk een hun specialiteit op eigen producten aan. Op deze manier zitten de gevestigde ondernemers elkaar niet als concurrenten in de weg. Doordat ReTuna direct naast de milieustraat gevestigd is worden mensen gemotiveerd om in eerste instantie niet hun spullen meer als afval te beschouwen, maar door het aanleveren bij ReTuna van een nieuw leven te voorzien. Dus hergebruik van producten in plaats van recycling van grondstoffen!

3. Bijdrage aan de sociale economie

Bij de keuze voor wie werken aan de inname, upcycling en verkoop van producten maakt ReTuna verantwoorde keuzes. ReTuna heeft aandacht voor sociale thema’s. Een voorbeeld hiervan is de initiatie van een werkprogramma waarbij vluchtelingen en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans krijgen om bij te dragen aan de inname, verkoop of upcycling van producten. In totaal heeft de komst van ReTuna lokaal meer dan 50 banen gecreëerd.

4. Voldoende financiering

Om het project van start te laten gaan werd er door de overheid € 1,8 miljoen euro geïnvesteerd. Met dit bedrag werd het winkelcentrum gebouwd en werden de ondernemers voorzien van startkapitaal. Sinds de opening van ReTuna, in 2015, is er jaarlijks een significante omzetgroei. In 2018 nam de omzet van ReTuna toe met 30 procent, waardoor er met een omzet van € 1,1 miljoen voor het eerst break-even werd gedraaid. Dit zorgde ervoor dat de subsidieverlening stop kon worden gezet. Echter, ondanks de overheidsfinanciering en de huidige break-even omzet ervaren de lokale ondernemers dat het erg hard werken is om voldoende inkomen te genereren en hebben zij vooraf zelf ook het nodige startkapitaal in moeten brengen. Het blijft dus continu zoeken naar het best passende verdienmodel.

5. Geslaagde marketingstrategie

Het feit dat ReTuna op dit moment break-even draait, komt niet uit de lucht vallen. Het concept heeft in de wijde omgeving naamsbekendheid gekregen door zowel het warenhuis als de spullen te voorzien van een fris en nieuw uiterlijk. Ook de aanwezigheid op social media trekt de aandacht. Daarnaast hebben alle lokale ondernemers een diepe intrinsieke motivatie om invulling te geven aan circulariteit en impactvol ondernemerschap. Vanuit deze motivatie worden er ook workshops met een circulair thema georganiseerd waarmee het gedachtegoed over de toekomstige economie verder kan worden verspreid. Dit leidt onder andere tot bezoeken van universiteiten en hogescholen aan ReTuna. Tot slot lijkt het totaal concept met sociale inclusiviteit en grondstofbesparing als economische groeifactoren in het huidige tijdperk aan te spreken, waarmee het innovatieve vermogen van de regio wordt aangetoond.  Mede als gevolg van deze marketingactiviteiten trekt ReTuna jaarlijks meer dan 200.000 bezoekers.

Hoe reproduceren we dit succes?

De hierboven genoemde aspecten vormen natuurlijk een versimpelde werkelijkheid, maar raken wel degelijk aan de kern. Het goede voorbeeld ReTuna is begonnen bij een duidelijke ambitie en urgentiebesef om het anders aan te pakken. Binnen de gemeente werd consensus bereikt over dat er anders met grondstoffen moest worden omgegaan, waaruit een circulaire visie is ontstaan. Een dergelijke visie is noodzakelijk om een project als dit te kunnen laten slagen omdat het de stip op de horizon biedt die lokale actoren motiveert en in beweging brengt. Aansluitend zorgde dit ervoor dat lokale pioniers, de ondernemers en procesbegeleiders in staat gesteld werden om te bouwen aan het businessplan van ReTuna. De gemeente zorgde daarbij voor de spreekwoordelijke rugdekking, onder meer door vertrouwen te tonen, betrokken te zijn bij het ontwikkelen van de businessplan en door het beschikbaar stellen van financiële middelen. Concluderend, door de aanwezigheid van urgentiebesef, een heldere visie, pioniers, rugdekking en financiële middelen heeft ReTuna kunnen verworden tot het succes dat het nu is. Een succes dat bovendien niet uniek voor Eskilstuna is of hoeft te zijn.

Ook in Nederland bestaat dit concept, in de vorm van een circulair ambachtscentrum, dat op gemeentelijk niveau wordt gerealiseerd. Ben je benieuwd of dit concept in jouw gemeente kansrijk is? Wil je hulp bij het opstellen van een gemeentelijke visie op circulariteit, het inzichtelijk maken van de kansrijke ‘afvalstromen’, het samenbrengen van verschillende stakeholders of bij het opstellen van kansrijke businessmodellen? We sparren er graag eens met je over. Laat dus gerust van je horen.

"Werken aan de circulaire economie geeft mij energie"

MSc Joran Straatman

06 29 48 95 08

Waar staat KplusV voor?

Samen met onze klanten creëren wij innovatieve oplossingen voor vraagstukken die er maatschappelijk en economisch toe doen. We initiëren, adviseren en realiseren. Altijd onafhankelijk, gedreven en inspirerend. Onze kracht schuilt daarbij in onze aanpak: een stevige mix van bedenken, verbinden en doen.