Hoe de afvalketen zichzelf bij de hand nam in de Corona-periode

Herbezinnen en herpakken

In gesprek met

06/05/2020

De afgelopen periode is enerverend en onvoorspelbaar geweest. Een tijd waarin veel (tijdelijke) veranderingen hebben plaatsgevonden, zo ook in de afvalsector. Veranderingen die in eerste instantie uiteraard een negatieve lading hadden, maar soms toch tot versnelde innovaties leidden en daarmee een positieve uitwerking hadden. Albert van Winden interviewde zes stakeholders in verschillende posities in de afvalketen, met ieder een eigen verhaal en perspectief. In dit artikel vatten we vanuit elk gesprek een aantal interessante inzichten samen. Inzichten die kunnen helpen bij het versnellen naar een verdere verduurzaming van de afvalketen.

Addie Weenk, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

In de eerste aflevering sprak Albert met Addie Weenk onder andere over de inzichten die de crisissituatie met zich meebrengt. De vraag is of het perspectief van de mens op duurzaamheid hierdoor veranderd.

”Corona heeft ons teruggeworpen naar onze basisbehoeften zoals gezondheid, voedsel, zinvolle arbeid, sociale contacten, verantwoorde recreatie. Het heeft ons geleerd om bewuster na te gaan denken over regionale kringlopen, zelfvoorzienend zijn.”

Vanuit deze gedachte gaf Addie Weenk ook aan dat de meeste plannen in de afvalwereld een rendabele businesscase (moeten) hebben. Echter, hij stelde zich op basis van deze nieuwe blik op basisbehoeften de vraag of er bij innovaties niet geredeneerd zou moeten worden vanuit betekenismaximalisatie in plaats van winstmaximalisatie. In onze optiek een interessante gedachte, welke goed aansluit bij de complete definitie van wat een circulaire economie is.

Afvalketen in coronatijd deel 1 – Addie Weenk, Ministerie van I&W

Roy Bouten Wethouder in de gemeente Horst aan de Maas.

Wat direct opvalt aan het gesprek tussen Albert en Roy is de manier waarop Roy spreekt over de goede band en de heldere communicatiestructuur die aanwezig is tussen de gemeente Horst aan de Maas en haar inwoners, (juist) ook in de coronatijd. Het lijkt erop dat onder meer daar de kracht zit van het bereiken van de VANG doelstellingen van 30 kg restafval per inwoner. Ook in de coronatijd, toen er enkele wijzigingen plaatsvonden in het ophaalbeleid, werd hier helder over gecommuniceerd volgens Roy.

 ”We maakten gebruik van lokale media, social media en een app om de bewoners goed in te lichten over de wijzigingen in de inzameling.”

Op basis van de afgelopen corona periode zag Roy ook een aanknopingspunt waar nog lering uit getrokken zou kunnen worden. Hij merkte dat verschillende gemeenten op verschillende manieren met de corona gevolgen voor hun lokale afvalbeleid omgingen:

”De Veiligheidsregio zou ook wel wat meer naar de afvalsector kunnen kijken met betrekking tot inzamelingswijzigingen. Op die manier creëren we een meer eenduidige werkwijze in de verschillende gemeenten.”

Die eenduidigheid ziet hij ook al terugkomen in de provinciale programma ‘Afvalsamenwerking Limburg (ASL)’. Dit programma focust op een gezamenlijk zo efficiënt mogelijke vorm van afvalverwerking, waarbij het draait om partnerschap tussen lokale gemeenten, afvalverwerkers en kennispartners, iets wat Roy enorm aanspreekt.

Afvalketen in coronatijd deel 2 – Roy Bouten, gemeente Horst aan de Maas

John Vernooij, afvalverwerker Omrin

John Vernooij geeft het belang van innoverend vermogen en een heldere communicatiestructuur aan.

”Met betrekking tot de uitbraak van het virus is het erg belangrijk geweest dat er vanaf het begin heldere communicatie is geweest. Niet alleen vanuit ons. Wij communiceerden met de Gemeente, waar op basis daarvan zij communiceerden met de bewoners. Op die manier konden we ook de drukte op de milieustraat veilig en hygiënisch verantwoord houden. Waar bij ons tegelijkertijd wel de uitdaging lag is de wachttijd bij de milieustraat zo kort mogelijk maken, daar werden we uitgedaagd tot het komen van innovatieve oplossingen.”

Met deze uitdagingen gaf John aan dat de crisis Omrin in algemene zin heeft uitgedaagd om in een verhoogd tempo tot innovaties te komen, waarmee niet enkel een voordeel werd behaald  tijdens de coronacrisis, maar ook de voordelen op termijn zeker nog van toepassing zullen zijn.

”Wanneer situaties als deze zich vaker voor zullen doen, is het goed om te weten waar je kwetsbaarheden zitten en wat kun je doen om die te verbeteren, wat kan worden beschouwd als een kans.”

Afvalketen in coronatijd deel 3 – John Vernooij, Omrin

Marcel van Goch, Kringloopcentrum Opnieuw & Co

De coronacrisis kan voor de kringloopsector vanuit verschillende perspectieven worden bekeken. Allereerst was het erg vervelend dat de winkels na het teruglopen van de omzet noodgedwongen moesten sluiten, waarna een teruggang in (sociale) werkgelegenheid ontstond. Echter, doordat tijdens de crisis steeds meer mensen hun huis gingen opruimen hebben we ook een enorme aanwas aan spullen gehad, die op dit moment weer verkocht kunnen worden.

Verder deed Marcel ook een voorspelling met betrekking tot de aanwas/verkoop van kringloopgoederen in de komende periode.

”De economische crisis die er nu aan zit te komen, kan ervoor zorgen dat er enerzijds door voorzichtigheid en een verlaagd bestedingspatroon meer zal worden gekeken naar tweedehands goederen dan naar nieuwe producten. Ook kan het betekenen dat mensen überhaupt minder zullen kopen en verkopen, en langer met hun bestaande producten zullen doen.”

Afvalketen in coronatijd deel 4 – Marcel van Goch, Opnieuw & Co

Mischa Langevoort, Accountmanager bij Twence

Volgens Mischa was het bij de uitbraak belangrijk om snel het gedrag van de organisatie aan te passen in directe relatie tot personeel en klanten. Op die manier heeft hij ervaren dan Twence zich goed door de crisis heen heeft kunnen werken. Hij merkte wel verschillen in de aanvoer van het afval, maar hoefde uiteindelijk beperkt te anticiperen.

”Er is een grotere aanvoer, met name op grof huishoudelijk afval. We merken ook dat het bedrijfsafval is afgenomen. Dit betekent dat er compensatie plaatsvindt vanuit huishoudelijk afval, maar dat verschilt ook per gebied. De organisatiekoers die je normaal aanhoudt, is nu heel anders ten opzichte van wat je verwacht. Veel overleg en klantcontact maakt dat we die aangepaste koers toch goed vorm kunnen geven.”

Daarnaast verwacht Mischa binnen enkele maanden ook dat het voor Twence weer ‘business as usual’ zal zijn.

Afvalketen in coronatijd deel 5 – Mischa Langevoort, Twence

Han Noten, (Ex) Voorzitter NVRD

Wanneer Han Noten reflecteert op de Coronaperiode en de mogelijke gevolgen daarvan merkt hij op dat men nadenkt over wat nu echt belangrijk is. Daarbij merkt hij op dat dingen pas gaan veranderen op het moment dat waardesystemen in ons hoofd gaan veranderen. ”Wat vinden we als samenleving belangrijk?”

”De vraag die je nu moet stellen is, gaan we een draai maken in wat we waardevol vinden?”

Gaan we de afvalbranche bijvoorbeeld herwaarderen, van de onderkant naar een vitaal beroep.

Daarnaast ging Han ook uitgebreid in op de vraag wat ‘het nieuwe normaal’ nu specifiek kan betekenen. Albert stelde daarbij de vraag of we anders gaan denken over duurzaamheid en producten?

”Op dit moment twee stromen die heel krachtig zijn, globalisering en lokalisering. Globalisering gaat heel erg uit vanuit beste productkenmerken, de wereld moet daarbij volgens het ontwerp en uniforme methoden gaan werken. Dat is een manier van denken. Door op korte termijn op efficiëntie te denken, ben ik bang dat het op termijn leidt tot een gebrek aan draagvlak. Maar het gaat veel meer over dynamiek in de samenleving. Dan heb je het over lokalisering, ik denk dat we daarheen moeten, met kleine, gesloten kringlopen op regionaal en lokaal niveau.”

Afvalketen in coronatijd deel 6 – Han Noten, scheidend NVRD-voorzitter

Concluderend

Uit de energieke gesprekken valt op te maken dat de afvalketen zichzelf direct bij de hand heeft genomen in de crisistijd. De verschillende ketenpartners hebben direct actie ondernomen om hier sterker uit te komen, allen met een positieve insteek. Hoe de komende maanden de afvalketen zich zal ontwikkelen zal grotendeels ook afhangen van de ontwikkelingen in de Nederlandse economie. Zal het consumentenafval bijvoorbeeld weer afnemen en het bedrijfsafval weer toenemen? Denkt men nu nóg bewuster na over duurzaamheid? De tijd zal het leren. Bij KplusV houden we het met een scherp oog in de gaten.

"Zonder willen, wordt kunnen nooit doen!"

drs. ing. Albert van Winden

06 143 076 49

Waar staat KplusV voor?

Samen met onze klanten creëren wij innovatieve oplossingen voor vraagstukken die er maatschappelijk en economisch toe doen. We initiëren, adviseren en realiseren. Altijd onafhankelijk, gedreven en inspirerend. Onze kracht schuilt daarbij in onze aanpak: een stevige mix van bedenken, verbinden en doen.