Hoe werk je sneller, goedkoper en beter samen met inwoners?

Gemeente Bronckhorst werkt al volgens de Omgevingswet

Zo doen we dat

21/09/2020

Met de invoering van de Omgevingswet staan gemeenten voor grote opgaven: de leefomgeving integraal benaderen, meer ruimte geven aan initiatiefnemers en snellere en betere besluitvorming over projecten in de leefomgeving. Het is de taak van de gemeente om al deze verschillende aspecten in één grote organisatieverandering door te voeren.

De gemeente Bronckhorst heeft in 2016 het Bronckhorster Bestemmingsplanproces (BBP) geïntroduceerd. Een aantal aspecten van de Omgevingswet komen hierin terug. KplusV heeft dit bestemmingsplanproces geëvalueerd en zocht uit of Bronckhorst al volgens de Omgevingswet werkt en een voorschot neemt op het omgevingsplanproces.

Bronckhorster Bestemmingsplanproces

Als inwoners initiatieven (bijvoorbeeld grote verbouwingen) starten die niet passen binnen de geldende bestemmingsplannen, kan de gemeente besluiten om het geldende bestemmingsplan te wijzigen om zo een initiatief toe te laten. Dit soort wijzigingen zijn langdurig en complex. De nieuwe aanpak van 2016 beoogde destijds de volgende doelen te realiseren:

Het BBP kent een aantal grondbeginselen, waaronder het neerleggen van meer verantwoordelijkheid bij de initiatiefnemer. De gemeente vindt dat haar inwoners zelf zeggenschap moeten hebben en verantwoordelijkheid over hun eigen omgeving moeten nemen. Daarnaast wil de gemeente dat het bestemmingsplanproces zo efficiënt mogelijk verloopt. Ook wil de gemeente Bronckhorst met het BBP de kosten minder neerleggen bij de hele gemeenschap en meer bij de gebruiker volgens het principe: de gebruiker betaalt. Het BBP probeert de doelen te behalen door te werken met:

ABC methodiek

De binnengekomen initiatieven zijn vanwege de grondbeginselen verdeeld in drie varianten plan-types:

  • A-plan: verantwoordelijkheid voor inhoud en regie bij initiatiefnemer;
  • B-plan: verantwoordelijkheid voor inhoud bij initiatiefnemer en regie bij de gemeente;
  • C-plan: verantwoordelijkheid voor inhoud en de regie bij de gemeente.

De verdeling van verschillende varianten zorgt voor duidelijkheid voor de initiatiefnemer en de gemeente. Het college van B&W maakt bij de beoordeling van het initiatief een onderscheid in voorbereidingsplannen in de categorieën A, B en C als er wordt geconcludeerd dat er medewerking aan kan worden verleend. Voor ieder initiatief wordt een weging gemaakt welke variant het betreft op basis van de te verwachten complexiteit van het plan. Daarbij worden de volgende criteria gehanteerd:

  • maatschappelijke en politieke gevoeligheid;
  • juridische complexiteit (bijv. MER, Natura 2000);
  • planologisch passend;
  • passend binnen beleid.

Het proces kent vervolgens vier fases: het vooroverleg, het principeverzoek, de voorbereidingsfase en de besluitvormingsprocedure, gevolgd door een eventuele beroepsfase.

Veegplannen

De gemeente Bronckhorst werkt met veegplannen: twee keer per jaar worden alle initiatieven ‘bij elkaar geveegd’ om het bestemmingsplan in een keer te wijzigen. De verwachting was dat deze bundeling het proces efficiënter, sneller en goedkoper zou maken. De initiatieven moeten aan de technisch en inhoudelijke eisen van de gemeente voldoen voordat ze meegeveegd kunnen worden. Die eisen zijn beschreven in een handboek dat de gemeente aan initiatiefnemers en adviseurs deelt. Bronckhorst gebruikt twee verschillende soorten veegplannen: voor landelijk en stedelijk gebied.   

Regiekamer

Initiatiefnemers sturen na een eerste vooroverleg hun plan op naar de regiekamer. Binnen de regiekamer zijn alle disciplines van belang wisselend betrokken voor de beoordeling en categorisering van het plan: o.a. ruimtelijke ordening, stedenbouw, landschap en cultuurhistorie. De regiekamer categoriseert het initiatief in een A-, B- of C-variant en adviseert het college over voorwaarden voor medewerking. De regiekamer bevordert integraal werken binnen het bestemmingsplanproces.

Conclusie

KplusV heeft het Bronckhorster Bestemmingsplanproces onderzocht en wat blijkt: de gemeente Bronckhorst werkt al volgens de Omgevingswet! Het BBP is een goede verbeterslag geweest voor de gemeente en het zorgt ervoor dat de Bronckhorst meer in de geest van de Omgevingswet werkt. Uit de evaluatie bleek dat:

  • de gemiddelde doorlooptijd van plannen is gedaald;
  • de kosten van plannen voor initiatiefnemers is gedaald;
  • er meer duidelijkheid is voor de initiatiefnemers gedurende het proces;
  • er meer verantwoordelijkheid voor het proces en de participatie bij initiatiefnemers is gelegd.

Hiermee zet Bronckhorst een eerste stap richting een omgevingsplanproces volgens de geest van de Omgevingswet.

Vijf tips om sneller én beter met inwoners te werken:

1. Voer een nulmeting uit

Breng in beeld hoelang een bestemmingsplanproces nu duurt, hoeveel het de burger kost en hoe zij het proces nu waarderen. De Omgevingswet biedt handvatten om dit proces te verbeteren, maar ook zonder de Omgevingswet zijn goede stappen te maken. Daarvoor is het noodzakelijk om de huidige situatie kwalitatief en kwantitatief in beeld te hebben.

2. Kijk kritisch naar je omgevingsplanproces

Het vormgeven van het omgevingsplan is een langdurig proces. Dat proces wordt nu in veel gemeenten vormgegeven. Veel energie wordt gestoken in het overzetten en samenvoegen van de huidige bestemmingsplannen naar één omgevingsplan. Het loont om daarbij meteen te kijken naar verbeterpunten in het proces.

3. Leer van de gemeente Bronkhorst

In de gemeente Bronckhorst hebben de ABC-methodiek, het veegplanstelsel en de inrichting van de regiekamer meegeholpen om het proces sneller, goedkoper en beter te maken. Andere gemeenten kunnen 1 of meerdere onderdelen implementeren als dit aansluit bij hun werkwijze.

4. Vraag initiatiefnemers, medewerkers en de gemeenteraad naar hun ervaringen

Tijdens het onderzoek zijn gesprekken gevoerd met initiatiefnemers, medewerkers en de gemeenteraad. Uit deze gesprekken zijn verbeterpunten naar voren gekomen over het proces, de verantwoordelijkheid van initiatiefnemers, de werkwijze voor omwonenden en belanghebbenden, kaderstelling op ambtelijk niveau en samenwerking binnen de gemeente en met externe partijen. Deze verbeterpunten zijn vervolgens weer intern gedeeld waardoor men collectief inzicht heeft gekregen.

5. Blijf aan de toekomst werken

KplusV richt zich bij evaluatie van het Bronckhorster bestemmingsplanproces op de aandachtspunten voor de toekomst. Het bestemmingsplanproces wordt op drie manieren verder verbeterd. Ten eerste komt er meer aandacht voor de participatie van omwonenden in het proces. Ten tweede wordt aan eenvoudige initiatieven de mogelijkheid gegeven om sneller en eenvoudiger een plan in te dienen. Tot slot gaat de gemeente meer experimenteren met integraal werken.

Meer weten over manieren om het bestemmingsplan- of omgevingsplanproces te verbeteren, integraal werken of samenwerking binnen de gemeente? Neem contact op met Rico Grol of Ellen Steijvers.

Mijn missie? Slimme oplossingen bedenken voor maatschappelijke uitdagingen

Rico Grol, MSc

06-27 08 55 35

Waar staat KplusV voor?

Samen met onze klanten creëren wij innovatieve oplossingen voor vraagstukken die er maatschappelijk en economisch toe doen. We initiëren, adviseren en realiseren. Altijd onafhankelijk, gedreven en inspirerend. Onze kracht schuilt daarbij in onze aanpak: een stevige mix van bedenken, verbinden en doen.