Nu een harde realiteit maar óók kans voor de toekomst

Over Corona en de rol van lokale overheden om realisatiekracht te ontsluiten

Mijn kijk op

13/04/2020

Dit artikel gaat over Corona en over Nederland. Over dat wat we niet moeten vergeten hoe goed het met ons ging tot een paar weken geleden. En over de potentie die er is, juist nu, om de creativiteit en realisatiekracht te ontsluiten, zodat we op korte termijn verder kunnen bouwen aan een sociale, duurzame en innovatieve toekomst. En het belang van de rol van lokale overheid als ‘sterke schakel’ om dit te realiseren. In dit artikel omschrijven wij de aanleiding en noodzaak hiertoe en beschouwen we de rol van lokale overheden.

In een ander artikel vertalen we dat in praktische aanbevelingen.

Stilstand én vernieuwing

Welkom in een sociale, duurzame en innovatieve toekomst is onze kernboodschap. We waren door Corona even teruggeworpen in het nu, en vroegen ons af of we die boodschap nu wel kunnen verkondigen. Het is crisis, en het is erg. Het is erg, vooral mensen die ziek zijn of zich zorgen maken over hun naasten, voor daklozen, voor vluchtelingen in Moria, voor mensen die hun baan verliezen en voor ondernemers die het niet redden.

Maar inmiddels hebben we samen met onze relaties en opdrachtgevers scherp voor ogen wat hier nu gaande is, en zien we meer dan een drama dat zich voltrekt. Besluitvormingsprocessen die normaal jaren kunnen duren, worden nu zonder moeite afgerond. We zien in korte tijd een gemeenschapszin die veel verder gaat dan men ooit in de discourse van de ‘participatiesamenleving’ – het toch al een poosje gepromote ‘wenkend perspectief’ voor onze samenleving – had durven hopen. We zijn enorm onder de indruk van wat zich aan energie, creativiteit, en realisatiekracht ontvouwt, zie ook dit artikel van onze collega Maxime. Goed werkende, professionele (vrijwilligers)netwerken schieten in no-time uit de grond en maken in deze tijd het verschil tussen geluk of ongeluk, geborgenheid of eenzaamheid, liefde of haat en zelfs tussen leven of dood. Nood breekt wet, en dat laatste is in veel opzichten een positieve ontwikkeling.

Dus naast stilstand, of vertraging en ook de paniek, zien we versnelling, vernieuwing en vooruitgang. En dat geeft energie en perspectief om samen verder te bouwen aan een sociale, duurzame en innovatieve economie. Wat is daarvoor nodig?  

Wat betekent dit voor een sociale, duurzame en innovatieve toekomst?

In moeilijke tijden kun je twee dingen doen. Je kan uit angst terugvallen op ‘zo doen wij dat altijd al’, op wetten en regels, de veiligheid opzoeken van de gevestigde orde. Er is in deze situatie alleen een kans dat je het daarmee niet redt. Een andere mogelijkheid is om krachten op een nieuwe manier te bundelen en daarmee de noodzakelijke creativiteit en realisatiekracht te ontsluiten die nodig is om deze situatie het hoofd te bieden. Want als vanzelfsprekendheid ophoudt vanzelf te spreken, moeten we creatief zijn! Wat nu als het lukt om het samenspel dat nu op veel plekken ontstaat te verduurzamen, zodat we ook in de toekomst via deze netwerken en initiatieven de samenleving kunnen versterken?  

Laten we niet vergeten waar we vandaan komen, en daarmee bedoelen we, aan welke ontwikkelingen wij drie weken geleden met elkaar werkten. We waren al goed op weg in Nederland, waarin economische ontwikkeling steeds meer gepaard gaat met maatschappelijke vooruitgang. Dankzij meer en meer inclusief werkgeverschap, de groei van maatschappelijk verantwoord ondernemen, een sterker wordend financieringslandschap voor innovaties en veel realisatiekracht op circulaire productie en verduurzaming, werken we samen aan een inclusief, duurzaam en innovatief Nederland.

Leren van het verleden

Rotterdam na de oorlog was een stad in puin. Dat was aanleiding voor publieke, maatschappelijke (waaronder kennisinstellingen) en private organisaties en bewoners om in eendracht samen te werken. Het verantwoordelijkheidsbesef reikte verder dan dat voor het individu of een organisatie, en juist daar waar niemand voor een dubbeltje op de eerste rang wilde zitten, ontstonden de mooiste dingen (lees: hele wijken). In die dynamiek ontstond in Rotterdam snel enorm veel doorzettingskracht en is de stad opgebouwd en uitgegroeid tot de mooie stad die het nu is (mooi omschreven in het Essay Groeien aan de Maas van Dominic Schrijer).

De huidige uitdaging is dan wel van een andere orde, maar het voorbeeld van Rotterdam illustreert hoe de druk van een crisis kan helpen om versneld geijkte patronen te doorbreken. Ook nu moet alles op alles worden gezet, moeten organisaties  ‘over hun schaduw’ heen kijken en acteren vanuit een gezamenlijk urgentiebesef. Naar onze waarneming doen de meeste organisaties dat ook. Dat is voor nu een noodzaak, en voor de toekomst een kans. Het samenspel tussen publieke, private, particuliere en maatschappelijke partijen wordt versterkt, wat bijdraagt aan de kansen voor versterking en groei van onze economie en samenleving op een sociale, duurzame en innovatieve manier.

Wat betekent dat voor overheidsorganisaties?

Dat betekent dat het van enorm groot belang is voor onze economie, onze maatschappij en samenleving, voor alles waar we met trots en passie aan hebben gebouwd, dat de overheid een stap naar voren blijft doen en met lef intervenieert. Dat vraagt om leiderschap in het activeren van het lokale ecosysteem van publieke, private en maatschappelijke stakeholders. Meer integraliteit en domein overschrijdend handelen, is nu de sleutel. Nederland is nu meer dan ooit één winkel geworden die we open moeten houden. De argumenten vanuit economisch en sociaal-maatschappelijk perspectief zijn nagenoeg gelijk: zonder werk geen werkgelegenheid, zonder inkomen geen koopkracht, zonder investering geen vernieuwing en innovatie. En zonder dat alles geen vooruitgang.  

Het is zaak dat de (lokale) overheid, bestuurders en ambtenaren een initiërende rol nemen in deze tijd en een grote stap naar voren doen. Want in deze tijd zijn we niet in staat om alle consequenties en kosten inzichtelijk te maken, we weten niet precies wat er komen gaat; meten is niets weten. Wat er nodig is, is de wil dat wat zich nu voltrekt in de volle breedte te beschouwen en alles doen wat mogelijk is om oplossingen te bieden, niet begrensd door domeinen, regels en procedures.  

Wat staat gemeenten te doen op middellange termijn?

Naar onze waarneming is de focus van gemeenten snel en accuraat verlegd naar noodzakelijke hulp en zorg die van het grootste belang zijn op korte termijn. Daarmee is de nodige basisdienstverlening in ontzettend korte tijd op orde gebracht. Denk aan opvang voor kinderen in een onveilige thuissituatie, maatschappelijke opvang voor dak-en thuislozen en het borgen van de zorg (Jeugd en WMO) voor de meest kwetsbare doelgroepen. Maar ook de zorg voor een veilige inzameling en verwerking van ons huishoudelijk afval zodat onze huizen niet vervuilen met alle risico’s van dien, het schoonhouden van straten en pleinen, zodat onze leefomgeving niet vervuild. En aan het openen van de loketten voor ZZP’ers en ondernemers voor de door het Rijk afgekondigde steunmaatregelen op 6 april jl. Krijg het allemaal maar eens georganiseerd, we vinden het knap hoe lokale overheden met maatschappelijke partners hierin hebben doorgepakt; het is mooi om te horen dat ‘onderlinge verschillen opzij worden geschoven’ en partners samen daadkrachtig de processen aanpassen aan de situatie.

Dat brengt ons op de focus die van belang is voor de periode die na het organiseren van de eerste basisbehoeften naar de overtuiging van KplusV ontstaat.  Want daar ligt  een groot vraagstuk en tegelijkertijd een belangrijke kans om als lokale overheid als ‘sterke schakel’ in te acteren en gebruik te maken van de energie die nu ontstaat.  In dit[MvG|K1]  artikel geven wij praktische aanbevelingen voor lokale overheden. Wij beschouwen dit voor een aantal thema’s: economische en sociale infrastructuur, ondernemerschapsondersteuning, welzijn/burgerinitiatieven en een duurzame samenleving/omgevingswet.

Tot slot

Van stilstand zullen we weer op gang gaan komen, waarbij we van de versnelling  en vernieuwing die we nu ook zien kunnen profiteren. Lokale overheden hebben een rol in het ontsluiten van de energie en innovatiekracht die nu ontstaat. Laten we door onze directe zorgen niet vergeten wat er ook is. En naast de ‘stilstand’ die we zien op veel vlakken, ook kijken naar de mogelijkheden die ontstaan, en niet verlammen maar in actie blijven. Hierbij gaan korte en lange termijn hand hand met elkaar. Voor lokale overheden betekent dat noodhulp bieden waar dat noodzakelijk is, maar ook gelijk investeren in dat wat nodig is om de energie die nu ontstaat vast te houden. Zodat we ons met elkaar kunnen verbazen over de realisatiekracht en creativiteit waarmee we Nederland door de Coronatijd helpen, en ook daarna verder bouwen aan een inclusief, duurzaam en innovatief Nederland.  Lees hier hoe lokale overheden dit kunnen doen.

Hoe kunnen wij helpen?

Deze tijd vraagt om creatieve oplossingen. Om verbinding. Om net dat stapje extra zetten voor elkaar. En dat gebeurt. Bij KplusV geloven we altijd al in verschil zien, verschil maken. Juist in deze tijd zijn we net als anderen extra gemotiveerd om dat te doen. Samen met partners en opdrachtgevers vinden wij oplossingen voor complexe vraagstukken van ondernemers en overheden. Dankzij onze jarenlange ervaring met het begeleiden van gemeenten, (sociaal) ondernemers en maatschappelijke organisaties met arbeidsmarkt, portfolio financierings – en organisatiesvraagstukken, doen wij bottom-up waarnemingen op die relevant zijn om nu top-down de juiste interventies te doen. We helpen graag, want samen werken we aan een sociale, duurzame en innovatieve toekomst.

Meer weten? Neem contact op met Marco de Weger of Mare van Gorp, of laat hieronder een reactie achter.

Waar staat KplusV voor?

Samen met onze klanten creëren wij innovatieve oplossingen voor vraagstukken die er maatschappelijk en economisch toe doen. We initiëren, adviseren en realiseren. Altijd onafhankelijk, gedreven en inspirerend. Onze kracht schuilt daarbij in onze aanpak: een stevige mix van bedenken, verbinden en doen.