Rekenkameronderzoek aanbesteding brede school Skarsterlân

Zo doen we dat

07/05/2013

Hoe kon het gebeuren dat een niet-Fries bouwbedrijf de bouw van de Brede School Joure Zuid is gegund? Is de innovatieve aanbestedingsprocedure wel rechtmatig, doelmatig en doeltreffend geweest? Commotie bij Friese bouwbedrijven, in de media en politiek legden grote druk op de raad. In slechts acht weken tijd verschafte KplusV helderheid over de gang van zaken in een eveneens innovatief te noemen rekenkameronderzoek.

Gemeente Skarsterlân heeft behoefte aan een brede school. De raad besluit dat het college mag bouwen na een ‘innovatieve aanbesteding’, gesterkt door het goede voorbeeld van innovatief aanbesteden dat de raad van een buurgemeente had afgekeken. Het college neemt deze rechtstreekse opdracht van de raad over en gaat aan de slag. Niemand vraagt zich echter af wat de raad precies verstaat onder ‘innovatief aanbesteden’.

De gunning aan een groot landelijk opererend bouwbedrijf zet kwaad bloed bij Friese ondernemers. De hoge selectie-eisen en het gebrek aan regiogunstige criteria, zoals aanrijtijden bij storingen of milieueisen rondom vervoer, zet Friese bouwbedrijven buitenspel, zo stelt de Leeuwarder Courant in een artikel op 9 februari 2013.

Kernachtige, innovatieve aanpak
Om in deze roerige tijden snel en objectief de feiten rondom de aanbestedingsprocedure boven tafel te krijgen vraagt de Rekenkamer aan ons om hen te ondersteunen in het onderzoek. De media-aandacht, regionale commotie en politieke druk vergen een kernachtige, innovatieve aanpak van Rekenkameronderzoek: snel, zéér gefocust en met toewijding van alle betrokkenen.

Onderzoeksopzet
Het doel is om binnen het extreem korte tijdsbestek van acht weken gericht antwoord te krijgen op de vraag of de aanbestedingsprocedure rechtmatig, doelmatig en doeltreffend is geweest. We denken daarbij mee in de opzet van het onderzoek waarbij de volgende elementen aan bod komen:

  • formulering van deelvragen door de Rekenkamer;
  • feitenonderzoek, bestaande uit dossierstudie en interviews met sleutelfiguren in de aanbesteding;
  • expertmeeting met aanbestedingsdeskundige;
  • tussentijdse feedbacksessies met de klankbordgroep, bestaand uit gemeenteraadsleden van alle partijen, meestal de fractievoorzitters;

De resultaten zijn verwerkt tot conclusies en aanbevelingen die bondig zijn verwoord in het eindrapport ‘‘Gjin ljocht sa skel of der is skaad by’ ’ (vrij vertaald: ‘Geen licht zo fel of er is schaduw’). De raad heeft unaniem ingestemd met de conclusies en aanbevelingen uit het rapport.

Lessen voor de toekomst
Een van de belangrijkste conclusies uit het onderzoek is dat de gemeente Skarsterlân vooraf onvoldoende wist wat ‘innovatief aanbesteden’ inhield. Gevolg is een veel te zware en kostbare procedure, zonder dat er voldoende kennis van in huis was en zonder een strakke regie. De budgetomvang rechtvaardigt een dergelijke omvangrijke procedure evenmin. Een beetje ‘naïef’ zoals de Leeuwarder Courant op de voorpagina van 6 mei 2013 kopt.

Een tweede belangrijke conclusie is dat de keuze voor innovatief aanbesteden door de raad opgelegd was. De raad is daarbij op de stoel van het college gaan zitten. Onverstandig in het kader van het dualisme, maar ook vanwege het verregaande effect op de uitvoering: door de rechtstreekse opdracht vroeg niemand zich af of innovatief aanbesteden wel gerechtvaardigd was. De aanbeveling luidt dan ook dat de raad de kaders had moeten stellen, maar niet de invulling moet bepalen. Aanvullend kan de raad het verzoek bij het college neerleggen om een innovatieve wijze van aanbesteden te overwegen.

Voordelen innovatieve rekenkameronderzoek
Waar normaliter de doorlooptijd van een rekenkameronderzoek zo’n zeven maanden in beslag kan nemen, is nu gekozen voor een zeer kernachtig en gefocust onderzoek in slechts acht weken. De voordelen zijn evident:

  • De Rekenkamer speelt direct in op de actualiteit en toont daarmee zijn toegevoegde waarde. Op basis van een objectief feitenonderzoek kan de gemeente direct leren voor de toekomst terwijl het issue nog actueel is.
  • Door de korte doorlooptijd is er een sterke focus op hoofdzaken. Het rapport geeft antwoord op de kernvraag en is kort, bondig en helder. Bovendien zijn kosten bespaard door de beperkte omvang van het onderzoek.

Rol KplusV
KplusV heeft in dit onderzoek meegedacht over de onderzoeksopzet en het proces. We hebben het veldwerk verricht, het feitenonderzoek uitgewerkt en input geleverd voor de conclusies en aanbevelingen van de rekenkamercommissie. De politieke- en mediadruk en de weerslag daarvan op de klankbordgroep maakten het een bijzonder traject. Onze inhoudelijke kennis gecombineerd met onderzoekexpertise en co-creatie met de Rekenkamercommissie hebben geleid tot praktisch toepasbare conclusies en aanbevelingen met draagvlak.

Mijn ambitie? Ondernemers met een goed plan helpen aan de juiste financiering

drs. Edwin Netjes

06-27 08 55 01

Waar staat KplusV voor?

Samen met onze klanten creëren wij innovatieve oplossingen voor vraagstukken die er maatschappelijk en economisch toe doen. We initiëren, adviseren en realiseren. Altijd onafhankelijk, gedreven en inspirerend. Onze kracht schuilt daarbij in onze aanpak: een stevige mix van bedenken, verbinden en doen.