Europa op een kantelpunt
Peter Wennink waarschuwde dat Nederland lui, volgevreten en gelukkig is. Het gaat ons goed, maar elders in Europa klinken steeds luider de alarmbellen. Mario Draghi wees al eerder op de verzwakkende concurrentiekracht van Europa en Wennink herhaalde die boodschap op verzoek van het kabinet. De oorzaken zijn duidelijk. Europa verliest terrein op productiviteit, schaal en innovatie doordat systemen te versnipperd zijn, er te weinig risico wordt genomen en randvoorwaarden niet goed zijn ingevuld.
Gevolgen voor regio’s
Europa is niet langer een ver weg niveau. Als Europa structureel verzwakt, doen regio’s dat vanzelf mee. Voor Nederland komt daar nog bij dat de beroepsbevolking in grote delen van Nederland nauwelijks meer groeit of zelfs krimpt. Daarbij nemen de ruimteclaims toe en worden energie en grondstoffen kwetsbaarder door geopolitieke spanningen.
Een verkruimelende economie
De lage werkloosheid is positief, maar ook een teken van structurele krapte waarmee we van doen hebben. De werkgelegenheid groeit, maar dat verhult dat de economische structuur ondertussen verslechtert. Bedrijven worden kleiner, het aantal zzp’ers groeit en het mkb is al langere tijd geen banenmotor meer.
Schaal als voorwaarde voor vernieuwing
Voor innovatie, productiviteitsgroei en een leven lang ontwikkelen zijn organisaties en ecosystemen met schaal nodig. Juist die schaal staat onder druk. Zonder gerichte investeringen in productiviteit en innovatie holt de economische basis verder uit. Onze welvaartsstaat vraagt om stabiele groei, maar juist daar blijft Europa achter.
Regio’s moeten belangrijke keuzes maken. Volgende week deel ik drie grote opgaven die daaruit volgen.
