Voorbeelden van succesvolle aanpak
Wie kijkt naar organisaties die vooroplopen, ziet wat werkt zodra je de economische bril opzet. Het UMCG laat zien dat gerichte instroom en begeleiding van statushouders met een zorgachtergrond daadwerkelijk gaten in roosters dicht en teams versterkt. Landelijk wordt die aanpak inmiddels opgeschaald.
Heijmans ontwikkelde samen met het Koning Willem I College een leerwerktraject waarin praktijk, taal, cultuuroriëntatie en coaching samengaan. Instroom die blijft omdat het systeem eromheen klopt. Dit gebeurt niet uit liefdadigheid, maar omdat deze organisaties begrijpen wat de arbeidsmarkt nu vraagt.
De echte barrière: cultuur
Toch stokt duurzame plaatsing vaak niet op grammatica, maar op ongeschreven regels. Niet de taal is doorgaans de grootste barrière, cultuur is dat wel. Hoe direct je bent. Hoe je omgaat met fouten. Wanneer je om hulp vraagt. Wat “initiatief tonen” in een Nederlandse context betekent. Hoe je feedback geeft of ontvangt.
Zaken die voor insiders vanzelf spreken, kunnen voor nieuwkomers een drempel zijn. De remedie is verrassend klein en praktisch: een buddy die echt tijd heeft, onboarding met context in plaats van alleen informatie, interculturele coaching op de werkvloer en een veilige ruimte om vragen te stellen zonder oordeel. Je kunt iemand aan werk helpen, maar iemand duurzaam laten landen. Daar zit de winst. Voor de werkgever en de werknemer.
Waarom werkgevers het spannend vinden
Dat veel werkgevers het spannend vinden, is begrijpelijk. Niet omdat ze niet willen, maar vanwege angst voor gedoe, tijdsdruk, miscommunicatie, risico’s of extra kosten. Daarbovenop komt het effect van labels en aannames: het stempel asielzoeker wordt vaak geplakt op een diverse groep met vakmanschap, werkervaring, ambities en veerkracht. Mensen die willen bijdragen, maar eerst door een filter van vooroordelen heen moeten.
Samen organiseren, lokaal beginnen
Dus moeten we het anders organiseren. Wat in Noord-Nederland werkt, is het mobiliseren van een groep werkgevers die samen verantwoordelijkheid nemen voor een groep statushouders. Geen enkele ‘moedige koploper’ die het alleen probeert, maar een collectief dat samen leert, experimenteert en opvangt.
Klein beginnen is cruciaal. Binnen één regio verschillen visie, tempo en werkpraktijk enorm. Wat in Drachten werkt, hoeft niet te landen in Breda. Wat een bouwbedrijf nodig heeft, is iets anders dan wat een zorginstelling vraagt. Start waar de neuzen dezelfde kant op staan, leg een stevige basis, bouw aan vertrouwen en laat het vervolgens organisch groeien.
Verbind de eilanden
Daarna verbind je de eilanden: gemeenten met hun beleidstaal, werkgevers met hun bedrijfstaal en sociaal ontwikkelbedrijven met hun begeleidings- en ontwikkeltaal. Iedereen spreekt een andere taal. Precies dáár valt winst te boeken als we het goed inrichten. Regionaal beleid helpt, maar het echte verschil ontstaat lokaal, dichtbij de praktijk en daar waar mensen elkaar kennen, vertrouwen en samen durven dragen.
Alleen samen creëer je beweging. Alleen samen houd je die beweging vast. Wie durft er voorbij het label te kijken en dit talent écht een kans te geven?
