Zonder gezamenlijke ambitie geen werkende samenwerking
Publieke organisaties staan vaak voor complexe opgaven waarbij samenwerking met private partijen logisch lijkt. Toch betekent dat nog niet dat er ook daadwerkelijk sprake is van een gedeelde ambitie. Te vaak starten samenwerkingen vanuit losse initiatieven of individuele belangen, zonder dat helder is wat partijen samen willen bereiken.
Het gevolg: veel overleg, versnipperde inzet en uiteindelijk teleurstelling. Partners krijgen elkaar niet echt mee, omdat het gezamenlijke verhaal ontbreekt. Zoals vaak in de praktijk zichtbaar is: energie gaat zitten in afstemming, zonder dat er duidelijke richting of keuzes worden gemaakt.
Een sterke PPS vraagt daarom om een stap terug: eerst gezamenlijk scherp krijgen waar je naartoe werkt.
De kracht van een gedeeld ‘waarom’
Een gezamenlijke ambitie bestaat uit meer dan een algemene intentie om samen te werken. Het gaat om drie samenhangende elementen: een concrete opgave, een gedeeld doel en inzicht in elkaars belangen. Pas als deze drie samenkomen, ontstaat een kompas voor de samenwerking.
De opgave maakt duidelijk waarom samenwerking noodzakelijk is: vaak omdat het vraagstuk te complex is om alleen op te lossen. Het doel geeft richting en maakt zichtbaar wat partijen samen willen realiseren. En het expliciteren van belangen zorgt ervoor dat wederzijdse verwachtingen helder zijn en elkaar kunnen versterken.
Juist dat laatste is cruciaal. Publieke en private partijen handelen vanuit verschillende logica’s. Door deze niet impliciet te laten, maar juist expliciet te maken, ontstaat ruimte voor echte samenwerking en gedeelde waarde.
Richting, legitimiteit en draagvlak
Een goed geformuleerde gezamenlijke ambitie doet meer dan alleen richting geven. Zij legitimeert de samenwerking, intern en extern.
Voor de publieke organisatie betekent dit dat de PPS direct gekoppeld is aan beleidsdoelen en maatschappelijke opgaven. Dat vergroot het bestuurlijk draagvlak en maakt het mogelijk om keuzes te verantwoorden. Tegelijkertijd helpt een heldere ambitie om externe partners te binden: zij zien waar zij aan bijdragen en wat het hen oplevert.
Daarmee wordt de ambitie het verbindende element tussen partijen, belangen en activiteiten. Zonder dit fundament ontstaat al snel vrijblijvendheid of een samenwerking die afhankelijk is van individuen in plaats van gedragen wordt door organisaties.
Van abstracte ambitie naar concreet handelingsperspectief
Een belangrijke valkuil is dat ambities te abstract blijven. ‘Veiligheid vergroten’ of ‘duurzame ontwikkeling stimuleren’ is op zichzelf onvoldoende richtinggevend. Een gezamenlijke ambitie moet concreet en toetsbaar zijn, zodat duidelijk wordt wat er daadwerkelijk moet gebeuren en wanneer de samenwerking succesvol is.
Tegelijkertijd vraagt een PPS om flexibiliteit: de context verandert en inzichten ontwikkelen zich. De ambitie moet daarom richting geven, maar ook ruimte laten voor bijsturing.
Het formuleren van een gezamenlijke ambitie is daarmee geen eenmalige exercitie, maar een proces waarin partijen elkaar leren begrijpen en steeds scherper krijgen waar zij samen voor staan.
De basis voor de volgende stappen
Een heldere gezamenlijke ambitie is geen doel op zich, maar de basis voor alles wat volgt. Zij bepaalt welke activiteiten nodig zijn, welke rollen partijen vervullen en welke samenwerkingsvorm passend is.
Zonder deze basis blijven die vervolgstappen los van elkaar staan. Met een sterke gezamenlijke ambitie ontstaat samenhang en focus en daarmee de kans op een PPS die daadwerkelijk werkt.
In het volgende artikel gaan we in op de tweede bouwsteen: hoe je die gezamenlijke ambitie vertaalt naar een heldere taak- en rolverdeling tussen partijen.
De PPS-ready Training helpt publieke organisaties om Publiek-Private Samenwerking sneller en slimmer op te zetten. In twee inhouse dagen werken deelnemers met hun eigen casussen en ontwikkelen ze een afwegingskader dat past bij hun organisatie.
PPS training
