Leren op de werkplek
Door al die sombere verhalen zou je bijna vergeten dat er iedere dag door werkende professionals veel geleerd wordt. Niet in een klaslokaal, maar op of rond de werkplek. We leren werken met een nieuw computerprogramma of een app, we passen onze aanpak aan omdat een klant of collega aangeeft er niet heel blij van te worden, of we zoeken een oplossing voor een vraag die we nog niet eerder gehad hebben. Dit heet informeel of praktijkleren. Het is direct toepasbaar, op basis van eigen ervaring en vaak sociaal van karakter.
Tegelijkertijd: Dit informele leren in de praktijk is meestal kort, incidenteel, ongepland en onbewust. En die kenmerken zorgen ervoor dat informeel leren niet goed te vangen is in de (beleids)kaders die bij formeel onderwijs horen, zoals ‘kwalificatiedossiers’, ‘skillsgerichte modules’ of ‘microcredentials’. Daardoor blijft het vaak onderbelicht bij de vele LLO-initiatieven en programma’s die bestaan.
Kans voor LLO
Daarmee missen we wat mij betreft een kans om het informele leren als buitenboordmotor voor Leven Lang Ontwikkelen te gebruiken. Dat betekent niet dat we maar moeten afwachten tot er incidenteel en ongepland geleerd wordt. Nee, we kunnen de kans op informeel leren in de praktijk vergroten: in een hybride leeromgeving.
Hybride leeromgevingen
In een hybride leeromgeving (HLO) zijn studenten (mbo, hbo en wo), werkveldprofessionals en docenten samen aan het leren, werken en onderzoeken rondom reële vraagstukken van bedrijven & organisaties. Er zijn naar schatting zo’n 400 hybride leeromgevingen in Nederland, omgerekend 30+ per provincie. De voorbeelden lopen uiteen van technische HLO’s als Perron38 tot leeromgevingen in de horeca zoals de vele lesrestaurants van ROC’s en hotelscholen.
Hybride leeromgevingen worden steeds vaker ingezet in reguliere onderwijsprogramma’s, maar zijn wat mij betreft nog onderbenut in het kader van Leven Lang Ontwikkelen. Daar liggen kansen om het leren door professionals te stimuleren. Hoe dat eruit kan zien?
Een praktijkvoorbeeld: Johan
Neem Johan, een engineer bij een technisch bedrijf in de energietransitie. Jarenlange ervaring, kent de traditionele technologie goed. Voelt er niet veel voor om ‘weer in de schoolbankjes te gaan zitten’. Maar slimme oplossingen bedenken, samen met collega’s, doet hij graag. En dus schreef Johan zich in om drie maanden lang, iedere twee weken op vrijdagmiddag een paar uur in een hybride leeromgeving aan de slag te gaan. (In deze hybride leeromgevingen werken meerdere bedrijven samen: ze brengen challenges in met hun reële innovatievragen en faciliteren hun medewerkers, net als Johan, om daaraan te werken.)
Die challenges zijn uitdagende, ingewikkelde vragen, die in groepsverband worden aangepakt. Soms werkte Johan samen met studenten, soms met professionals van andere deelnemende bedrijven. Van hen en van de aanwezige HLO‑begeleiders leerde hij nieuwe technische oplossingen, en ook hoe hij AI voor dergelijke vragen kon inzetten.
Johan was trots: voor één challenge was zijn inbreng van doorslaggevend belang. Daar kreeg hij alle credits voor. Hij heeft zich dan ook alweer ingeschreven voor de volgende periode.
Waarom dit werkt
Dit soort leerervaringen smaken naar meer, ook in andere sectoren. De ontwikkeltijd gebruiken werkende professionals graag. Vooraf is misschien niet precies te voorspellen welke leeruitkomst ze gaan behalen, maar leren doen ze én ze willen vaak blijven leren. Misschien wel hun leven lang.
Dit vraagt om hybride leeromgevingen die interessante challenges hebben, waar gemengde teams van studenten, professionals en (mogelijk) onderzoekers samenwerken en waar kennis en expertise aanwezig is. De hybride leeromgevingen zijn er, in ruime mate. Laten we er veel meer gebruik van maken voor LLO‑activiteiten.
Oproep
Ik wil graag met een aantal geïnteresseerde LLO‑professionals in gesprek over de mogelijkheden die HLO’s bieden en hoe die beter benut kunnen worden. Om elkaar te inspireren. Zin om mee te doen? Laat het me weten via een bericht.
