Een nieuw jaar, een nieuwe start
Een nieuw jaar betekent nieuwe kansen. De teller staat weer op nul, en resultaten uit het verleden geven geen garantie voor de toekomst. Stiekem vind ik zo’n geforceerde nieuwe start door de kalender eigenlijk best prettig. In december lijken we met z’n allen te denken dat de wereld op 31 december vergaat en alles vóór die datum nog krampachtig af moet. Maar op 1 januari blijkt gewoon weer een nieuwe dag aangebroken – alleen dan in een nieuw jaar: 2026.
Politieke vertraging versus maatschappelijke urgentie
2026 wordt in ieder geval het jaar van een nieuw kabinet én nieuwe gemeenteraden. De kans is echter aanwezig dat lange formaties en opstartperiodes vertraging opleveren op belangrijke dossiers. Terwijl het tegendeel juist nodig is: ondernemers hebben hun plannen al lang klaar liggen, en ook overheidsbegrotingen zijn bekend. Bovendien ligt er een uitgewerkt plan klaar om Nederland vooruit te helpen: het Rapport Wennink - De route naar toekomstige welvaart.
De afgelopen weken zie ik veel artikelen verschijnen die kritisch zijn over ontbrekende onderdelen, mogelijke onvolkomenheden in data, of de vraag wie wel of geen input kon leveren. Maar feit blijft: er ligt een solide rapport dat de uitdagingen voor de komende jaren scherp benoemt en de keuzes inzichtelijk maakt die nodig zijn om onze welvaart op peil te houden. En zoals iedereen weet die wel eens een begroting of forecast maakt: het gaat niet om de precieze cijfers, maar om de koers. De strategische keuzes.
Arbeidsmarkt als randvoorwaarde: eindelijk scherp benoemd
Wat ik sterk vind aan het Wennink-rapport, is dat de arbeidsmarkt als cruciale randvoorwaarde duidelijk wordt neergezet. Eerlijk gezegd was ik vooraf bang dat onderwerpen als stikstof en netcongestie wel genoemd zouden worden, maar de krapte op de arbeidsmarkt niet. Terwijl we allemaal weten dat de urgente opgaven – van industrie tot onderwijs, van woningbouw tot zorg en defensie – simpelweg niet haalbaar zijn zonder voldoende mensen.
We moeten dus inzetten op maatregelen die óf meer mensen naar de juiste sectoren brengen, óf ervoor zorgen dat we minder mensen nodig hebben om het werk gedaan te krijgen.
In het rapport worden vijf relevante aanbevelingen gedaan (van de 29):
Vereis excellentie in het onderwijs
Prioriteer het aanbod van STEM‑talent (Science, Technology, Engineering, Mathematics)
Trek internationaal talent aan dat aansluit bij de Nederlandse opgaven
Veranker up- en reskilling structureel in onze arbeidsmarkt
Herzie het socialezekerheidsstelsel voor de uitdagingen van de 21e eeuw
Mismatch en productiviteit
Hoewel de werkloosheid licht stijgt en er voor het eerst in jaren minder vacatures zijn dan werkzoekenden, weten we dat de arbeidsmarkt door vergrijzing en toenemende vraag alleen maar krapper wordt. Het verhogen van arbeidsproductiviteit is daarom cruciaal. De mismatch tussen werkzoekenden en vacatures – overigens van alle tijden – is nu misschien wel onze grootste uitdaging.
De inzet van AI kan helpen: bepaalde functies verdwijnen, wat noodzakelijk is. Maar mensen die hierdoor beschikbaar komen, hebben vaak niet de vaardigheden voor de vacatures waar wél behoefte aan is. De belangrijkste vaardigheid voor de toekomst wordt daarom: omgaan met verandering en blijven ontwikkelen.
De ontbrekende zesde aanbeveling
Wat ik nog mis in het rapport, ervan uitgaande dat de aanbevelingen verder worden uitgewerkt, is een stevige aanbeveling voor een groep die nu nog te weinig wordt betrokken: mensen die wíllen werken, maar onvoldoende aansluiting vinden of niet worden meegenomen.
Er bestaan al veel initiatieven, maar het kan en moet scherper. Aan de kant van werkgevers, aan de kant van werkzoekenden en zeker ook vanuit de overheid die een systeem moet faciliteren dat stimuleert in plaats van belemmert. Daarom voeg ik graag een zesde aanbeveling toe, waarmee het totaal netjes op 30 uitkomt:
6. Maak ruimte voor en faciliteer de betrokkenheid van werkzoekenden die wíllen en kúnnen bijdragen.
Tijd om te starten
Laten we in 2026 vol aan de slag gaan met de aanbevelingen uit het Wennink-rapport. De uitdagingen zijn groot, maar de richting is duidelijk. Nu komt het aan op doen.
