Extreme regenbuien zorgen steeds vaker voor wateroverlast in Nederland. De gevolgen zijn groot: schade aan woningen, ontwrichting van het dagelijks leven en hoge maatschappelijke kosten. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) ziet dat het huidige watersysteem deze extremen nu en zeker in de toekomst niet volledig kan opvangen. Daarom is gedragsverandering bij inwoners en ondernemers essentieel. Hoe zorgen we ervoor dat Nederlanders zich bewust worden van de risico’s en weten wat ze zelf kunnen doen om zich voor te bereiden op waterloverlast door extreme regen?
Onze aanpak
KplusV kreeg, samen met Witteveen+Bos en wetenschapper in riscicoperceptie Karin Snel, de opdracht om een landelijke aanpak voor waterbewust gedrag te ontwikkelen. Onze kracht? Het verbinden van beleid, wetenschap en praktijk. We combineerden inzichten uit gedragspsychologie met een ontwerpend, lerend proces waarin stakeholders, van gemeenten en waterschappen tot veiligheidsregio’s en ondernemers, actief meedachten.
Onze aanpak bestond uit:
Onderzoek: Analyse van bestaande interventies en percepties van inwoners.
Dialoog: Inspirerende Future Days waarin we ambities en rollen scherpstelden.
Ontwerp: Concrete gedragsinterventies zoals een digitaal platform voor risicochecks, een maatregelkaart voor elk huis en stimuleringsprogramma’s voor waterwerende voorzieningen.
Advies: Praktische handvatten voor vervolgstappen in de vorm van pilots
Landelijke strategie
Het resultaat is een gedragen landelijke strategie die verder gaat dan informeren: we creëren bewustzijn, handelingsperspectief en gedragsverandering. Inwoners weten straks:
Hoe groot hun risico op wateroverlast is.
Welke maatregelen ze zelf kunnen nemen.
Waar ze terechtkunnen voor hulp en informatie.
Daarnaast hebben overheden en andere partijen duidelijke rollen en werken beter samen in de keten van waarschuwing en crisisbeheersing. Deze aanpak draagt bij aan minder schade, meer zelfredzaamheid en een klimaatbestendig Nederland.
"Voorbereid zijn op wateroverlast vraagt om twee dingen: individueel gedrag én goed georganiseerde processen. Gemeenten en waterschappen spelen hierin een sleutelrol door interventies te ontwikkelen die urgentiebesef en verantwoordelijkheid bij inwoners en ondernemers vergroten. Zo bouwen we samen aan een samenleving die klaar is voor extreme weersomstandigheden."
Bo Merkus, adviseur gedragsverandering KplusV
